(untitled) (Лучшие интеллектуальные исследования, 2024)
Virus hujayraga kirgandan so’ng, kapsiddan ozod bo’lgan RNK molekulasi hujayrada yetuk virusli nasl paydo bo’lishiga olib keladigan va oxir-oqibat hujayra o’limiga olib keladigan hodisalar zanjirini boshlaydi. Ushbu hodisalar virus oqsillarini sintez qilish bilan boshlanadi, ya’ni hujayra sentez tizimi orqali virus RNKsini sentez qilish bilan. Virusli oqsillarning yaratilishi ko’pincha mRNK hosil bo’lishi darajasida tartibga solinadi. Ushbu bosqichda 40S ribosomal subpartikula mRNK bilan bog’lanadi va uni boshlang’ich kodonga yetguncha 5’-3’ yo’nalishda skanerlaydi, bu yerda allaqachon 80s ribosoma yig’ilgan bo’ladi. Ushbu jarayonda turli xil xost oqsillari va CIS ta’sir qiluvchi RNK molekulalari ishtirok etadi. Ko’pgina eukareotik mRNKlar 5’uchida 40S ribosomal subarrachalarni ushlashda ishtirok etadigan qopqoq tuzilishini o’z ichiga oladi. Ushbu turdagi translyatsiyani boshlash uchun barcha kanonik omillar zarur. Skanerlash mexanizmi shuni ko’rsatadiki, ribosoma birinchi Aug kodonida translyatsiyani boshlaydi. Ko’pgina mRNKlar uchun shunday, ammo birinchi AUG kodon, agar u Suboptimal muhitda joylashgan bo’lsa, o’tkazib yuborilishi mumkin. Bunday holda, translyatsiyani boshlash keyingi AUG kodonida boshlanadi. Translyatsiyani boshlashning bunday jarayoni leaky scanning deb nomlanadi; u ko’plab viruslarda uchraydi, bu ularga kodlash maydonini tejashga imkon beradi.