AMINOKISLOTALARNI KAMAYISHI VA KO‘PAYISHIDAN KELIB CHIQADIGAN KASALLIKLAR (Modern education and development, 2024)
Gipo- va giperaminoatsidemiya zamonaviy tibbiyotda muhim shartlardir, chunki ular genetik, metabolik yoki atrof-muhit omillarining natijasi bo'lishi mumkin bo'lgan aminokislotalar almashinuvining buzilishlarini aks ettiradi. Ushbu shartlarning dolzarbligi ularning turli kasalliklarni tashxislash, davolash va oldini olishdagi ahamiyati bilan bog'liq:• Giperaminoatsidemiya - qonda aminokislotalarning ko'payishi irsiy metabolik kasalliklar, masalan, fenilketonuriya, tirozinemiya va boshqalar bilan bog'liq bo'lishi mumkin; bunday sharoitlar ko'pincha og'ir oqibatlarga, jumladan, agar erta tashxis qo'yilmasa va davolanmasa nevrologik kasalliklarga olib keladi; yangi tug'ilgan chaqaloqlarni ommaviy tekshirish (skrining) kabi zamonaviy diagnostika usullari ushbu patologiyalarni o'z vaqtida aniqlash va parhez yoki dori terapiyasini belgilash imkonini beradi.• Gipoaminoatsidemiya – ba'zi aminokislotalarning etishmasligi noto'g'ri ovqatlanish, oshqozon-ichak kasalliklari, malabsorbsiya yoki jiddiy tizimli kasalliklarning natijasi bo'lishi mumkin. Masalan leysin kabi aminokislotalarning keskin kamayishi sarkopeniyaga, triptofan etishmovchiligi depressiyaga olib kelishi mumkin. Terapiya aniqlangan etishmovchilikka qarab aminokislotalarni maqsadli to'ldirishni o'z ichiga oladi.• Tizimli kasalliklardagi roli - aminokislotalar almashinuvining buzilishi ko'pincha diabet, onkologiya, jigar va buyrak kasalliklari kabi kasalliklarga hamroh bo'ladi. Aminokislotalar profilini kuzatish ushbu patologiyalari bo'lgan bemorlarni davolashning muhim tarkibiy qismiga aylanmoqda.• Zamonaviy diagnostika usullari - metabolik va mass spektrometriya texnologiyalari qon va boshqa tana suyuqliklarida aminokislotalar miqdorini aniq o'lchashi mumkin. Bu buzilishlarni erta aniqlash va terapiya samaradorligini dinamik kuzatishda yordam beradi.• Klinik amaliyotda qo'llanilishi - aminokislota nomutanosibligini tuzatish intensiv terapiya yoki surunkali jigar kasalligi kabi og'ir kasalliklarni davolashda qo'llaniladi. Spetsifik aminokislotalar aralashmalarini ishlab chiqish, masalan, parenteral ovqatlanish uchun, og'ir ahvolda bo'lgan bemorlarda azot muvozanatini saqlashga imkon beradi. Mazkur ish dolzarbligi aminokislotalar almashinuvi metabolik salomatlikning asosiy ko'rsatkichi sifatida qaraladigan individual tibbiyotga qiziqishning ortishi bilan bog'liq.