UMUM TA’LIM MAKTABLARIDA FIZIKA FANI MEXANIKA BO’LIMIDA “ERKIN TUSHISH TEZLANISHI” NI ANIQLASH - Rahmonov Valijon Turdaliyevich; Nafasova Gulnoza Baxtiyorovna; Samibekova Laylo Sardorbek qizi; Abdurahmonova Shahzoda; Jo’rayeva Zarina (JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS, 2024)
Kirish Pastga tushayotgan jism bu — hech narsa ushlab turmagan va gravitatsiya (tortishish) kuchi bilan Yer yuzasiga tortilayotgan jism. Gravitatsiya — yer boshqa jismlarni oʻziga tortadigan kuch. Havo qarshiligi boʻlmaganida, jismlar birinchi marta XVI asrda mashhur italiyalik olim Galiley taʼrif bergan erkin tushish qonuni deb ataluvchi qonunga muvofiq tushadi. Galiley oʻz laboratoriyasida tushayotgan jismlar bilan koʻplab tajribalar oʻtkazdi. Bu tajribalar asosida u quyidagi qonunni ishlab chiqdi: havosiz boʻshliqda tushayotgan jismning tezligi faqat tushish balandligiga bogʻliq va uning massasiga bogʻliq emas. Jism erkin tushishda qancha uzoq vaqt boʻlsa, u shunchalik tezroq harakatlanadi. Biror jism tezligini oshirganda, u tezlanish oldi deymiz. Erkin tushayotgan jismning tezlanishi sekundiga 9,8 metrni tashkil qiladi. Bu erkin tushayotgan jismning tushish tezligi har soniyada taxminan soniyasiga 10 metrga ortishini anglatadi.