BOLALARDA BUYRAK YETISHMOVCHILIKDA EKSTRAKORPORAL DETOKSIKATSIYA USULLARINI DETOKSIKASION XUSUSIYATLARI - Sharipov I. L. (JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS, 2024)
Buyrak yetishmovchiligi (ВЕ)— buyrak faoliyatining pasayishi sindromi. Toʻsatdan (oʻtkir) yoki sekin-asta (surunkali) roʻy beradi. Koʻp qon yoʻqotish, mexanik shikastlanish tufayli qon bosimining pasayib ketishi yoki bemorning qon guruhiga moye kelmaydigan qon quyish, tok urishi, septik abort va boshqa; dorilar va boshqa metall tuzlaridan zaharlanish oqibatida buyrak parenximasining shikastlanishi; siydik yoʻlining oʻsma yoki buyrak toshlari bilan bekilib qolishi, shikastlanish tufayli ikkala buyrak zararlanishi oʻtkir buyrak yetishmovchiligiga sabab boʻlishi mumkin. Oʻtkir buyrak yetishmovchiligida buyrak faoliyati, xususan azot, suvtuz va boshqa moddalar almashinuvi izdan chiqadi, bunda siydik kam ajraladi, og’ir hollarda butunlay ajralmay qoladi (anuriya, uremiya). Qonda siydikchil (mochevina) miqdori koʻpayadi, organizmning siydikdan zaharlanishi kuzatiladi; teri osti, qorin va koʻkrak qafasida suyuqlik toʻplanadi (suvdan semirish). BE bolalar yoshida organizmdagi buzilgan metabolik jarayonlarni muvozinatini tiklashni maqsadga muvofiq yo‘li bu ekstrakorporal detoksikatsiya usullari (EKDU) kompleks ravishda qo‘llab erishish yagona yo‘l bulib qolmoqda. BE organizmda barcha boshqaruv mexanizmlarni faolashuvi yuzaga kelib, gemodinamikaning, mikrotsirkulyatsiyaning, elektrolit almashinuvining xamda detoksikatsiya faoliyatini chuqur o‘zgarishiga olib keladi[1.2.3.]. Bular natijasida yuzaga kelgan intoksikatsiya sindromini oshib borishi, metabolizm jarayonini patologik tomonga siljishi, suv-elektrolit almashinuv balansini buzilishi, shoshilinch ravishda organizmda vujudga kelgan bu muammolarni xal etishni talab etadi. EKDU bugungi holati esa aytilgan jarayonni, ya’ni intoksikasion sindromni tezda bartaraf etish, organizmda to‘plangan toksik agentlarni tezda chiqarish qobiliyatiga ega. BE bartaraf etishda EKDU gemodializ (GD) usuli samarali yordam berishi, kompleks ravishda qo‘llash usuli xam xamaga ma’lum[3.4.6].