SALMONELLYOZLAR EPIZOOTIK JARAYONINING NAMOYON BO‘LISHI - N.S.Saidkasimova; M.K Jumaniyazova; M.K Jumaniyazova; N.T. Xamzayeva (TADQIQOTLAR.UZ, 2024)
Hozirgi vaqtda parrandachilik sanoati O‘zbekistonda yuqori sur’atlar bilan rivojlanmoqda. Bu o‘z navbatida ko‘pgina zoonoz kasalliklar bilan kasallanishni keltirib chiqaradi. Zoonoz kasalliklardan parrandalar salmonellezi - ko‘pgina qishlok xo‘jalik va yovvoyi parrandalarning infeksion kasalligi bo‘lib, yosh organizmda oshqozon-ichak, nafas olish tizimi a’zolarining zararlanishi va septitsemiya bilan, voyaga yetgan parrandalarda esa tuxum yetishtiruvchi a’zolarning kasallanishi, klinik belgisiz yoki surunkali kechish bilan xarakterlanadi. Bundan tashqari, ushbu kasallik qo‘zg‘atuvchisi - salmonellalar odamlarda oziq-ovqat orqali zaharlanishni keltirib chiqaradi. Ko‘pgina davlatlarda, shu jumladan O‘zbekistonda ham, parrandachilik va qishlok xo‘jaligi hayvonlarida ham salmonellyoz kasalligi keng tarqalgan. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, odamlar va hayvonlarga xos bo‘lgan bir qator infeksiyalar orasida salmonellyoz kasalligiga qarshi kurashishning murakkabligi va uni yo‘q qilish muammolari o‘ziga xos qiyinchiliklardan iborat. Bunday qiyinchiliklarning asosiy sabablaridan biri - kasallik qo‘zg‘atuvchi salmonellalarning juda xilma-xilligidadir. Ularning 2500 dan ortiq serologik variantlari mavjud, shulardan 230 tasi parrandalarda, 700 tasi odamlarda uchraydi. Parrandachilikni jadal rivojlantirishdek muhim muammoni muvaffaqiyatli amalga oshirishda parrandalarda uchraydigan infeksion kasalliklar, shu jumladan salmonellyoz katta to‘siq bo‘lmokda. Kasallik respublikamizning ayrim parrandachilik fermalarida mavjud bo‘lib, ularga sezilarli darajada iqtisodiy zarar yetkazmoqda. Salmonellalar (ich terlama va paratif kasalliklaridan tashqari) turli hayvonlarda, jumladan uy hayvonlarida kasallik chaqiradi, xususan, yirik va mayda shoxli hayvonlar, cho‘chqa, qushlar - tovuq, g‘oz, o‘rdak, kurkalar salmonellalarning manbai bo‘lishi mumkin.