BIOLOGIK ERITMALARNING OSMOTIK VA ONKOTIK BOSIMLARI HAQIDA TUSHUNCHA - Xojiyeva Xayitxon Tolipovna (TADQIQOTLAR.UZ, 2024)
Osmos (yun. osmos — turtki, bosim) — erituvchining eritma bilan erituvchi orasiga  yoki  konsentratsiyasi  turlicha  boʻlgan.  2  eritma  orasiga  qoʻyilgan  yarim oʻtkazgichli parda orqali oʻtishi hodisasi. Erituvchi (mas, suv) Osmos tufayli suyuqroq eritmadan quyuqroq eritmaga oʻtadi. Osmos eritmalar konsentratsiyasi orasidagi farqni yoʻqotib, sistemani muvozanat holatiga keltirishga intiladi. Bu hodisani dastlab 1748-yilda A. Nolle kuzatgan. Nolle tubi mol pu-fagi bilan bekitilgan shisha nayga kand eritmasi solib, nayning pufakli qismini suvga botirganida nay ichiga pufak orkali suv kirib, naydagi suyuqlik koʻtarila boshlagan. Suvning pufak orqali nayga oʻtishi maʼlum bosim  (osmotik  bosim)  tufayli  sodir  boʻladi.  Suyukdik  nayda  maʼlum  balandlik-ka qadar  koʻtariladi;  naydagi  suyuklikning  gidrostatik  bosimi  osmotik  bosimga tenglashea,  suyuqlik  koʻtarilishdan  toʻxtaydi.  Bu  balandlikning  kattaligi  osmotik bosimning oʻlchovi boʻlib xizmat qiladi. Osmos hajmi cheklangan suyuqlikning ichki tomoniga yoʻnalgan boʻlsa, endosmos, tashqi tomoniga yoʻnalgan boʻlsa, ekzosmos deyiladi.