SALMONELLYOZLAR EPIZOOTIK JARAYONINING NAMOYON BO‘LISHI - N.S.Saidkasimova; M.K Jumaniyazova; M.K Jumaniyazova; N.T. Xamzayeva (TADQIQOTLAR.UZ, 2024)
Hozirgi  vaqtda  parrandachilik  sanoati  O‘zbekistonda  yuqori  sur’atlar  bilan rivojlanmoqda.  Bu  o‘z  navbatida  ko‘pgina  zoonoz  kasalliklar  bilan  kasallanishni keltirib chiqaradi. Zoonoz kasalliklardan parrandalar salmonellezi - ko‘pgina qishlok xo‘jalik  va  yovvoyi  parrandalarning  infeksion  kasalligi  bo‘lib,  yosh  organizmda oshqozon-ichak,  nafas  olish  tizimi  a’zolarining  zararlanishi  va  septitsemiya  bilan, voyaga yetgan parrandalarda esa tuxum yetishtiruvchi a’zolarning kasallanishi, klinik belgisiz yoki surunkali kechish bilan xarakterlanadi. Bundan tashqari, ushbu kasallik qo‘zg‘atuvchisi  -  salmonellalar  odamlarda  oziq-ovqat  orqali  zaharlanishni  keltirib chiqaradi. Ko‘pgina davlatlarda, shu jumladan O‘zbekistonda ham, parrandachilik va qishlok  xo‘jaligi  hayvonlarida  ham  salmonellyoz  kasalligi  keng  tarqalgan.  Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, odamlar va hayvonlarga xos bo‘lgan bir  qator  infeksiyalar  orasida  salmonellyoz  kasalligiga  qarshi  kurashishning murakkabligi  va  uni  yo‘q  qilish  muammolari  o‘ziga  xos  qiyinchiliklardan  iborat. Bunday  qiyinchiliklarning  asosiy  sabablaridan  biri  -  kasallik  qo‘zg‘atuvchi salmonellalarning juda xilma-xilligidadir. Ularning 2500 dan ortiq serologik variantlari mavjud,  shulardan  230  tasi  parrandalarda,  700  tasi  odamlarda  uchraydi. Parrandachilikni  jadal  rivojlantirishdek  muhim  muammoni  muvaffaqiyatli  amalga oshirishda  parrandalarda  uchraydigan  infeksion  kasalliklar,  shu  jumladan salmonellyoz katta to‘siq bo‘lmokda. Kasallik respublikamizning ayrim parrandachilik fermalarida  mavjud  bo‘lib,  ularga  sezilarli  darajada  iqtisodiy  zarar  yetkazmoqda. Salmonellalar  (ich  terlama  va  paratif  kasalliklaridan  tashqari)  turli  hayvonlarda, jumladan  uy  hayvonlarida  kasallik  chaqiradi,  xususan,  yirik  va  mayda  shoxli hayvonlar, cho‘chqa, qushlar - tovuq, g‘oz, o‘rdak, kurkalar salmonellalarning manbai bo‘lishi mumkin.